Το όνομα Λήμνος πιθανολογείται ότι είναι φοινικικής προέλευσης και σημαίνει Λευκή.

Η γεωγραφική θέση του νησιού στο κέντρο του Βορείου Αιγαίου, σε ίση σχεδόν απόσταση από το Άγιον Όρος και τον Ελλήσποντο, καθόρισε την ιστορική του πορεία.

Η ιστορία της Λήμνου ξεκινά από την προϊστορική αρχαιότητα. Αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ευρήματα που αποδεικνύουν την ύπαρξη πρώιμου πολιτισμού στο νησί ήδη από την τέταρτη χιλιετία π.Χ. Ο σπουδαιότερος προϊστορικός οικισμός του νησιού είναι η Πολιόχνη, που ιδρύθηκε την 4η χιλιετία π.Χ. και εξελίχθηκε σε οχυρωμένη πολιτεία –την αρχαιότερη ίσως στην Ευρώπη- με αστική δομή και σημαντικό πολιτισμό, με το πρώτο Δημοκρατικό βουλευτήριο.

Η Λήμνος λόγω της παλαιάς ηφαιστειακής δραστηριότητας, θεωρήθηκε ως το νησί του Ηφαίστου, του θεού της φωτιάς και της μεταλλουργίας, καθώς σύμφωνα με την μυθολογία, όταν ο Δίας εκδίωξε τον Ήφαιστο από τον Όλυμπο, αυτός έπεσε μετά από 3 ημέρες στο νησί της Λήμνου, κοντά στο μέρος όπου βρίσκεται σήμερα το χωριό Ρεπανίδι. Πρόσφατες έρευνες επιβεβαιώνουν την πρώιμη ανάπτυξη της μεταλλουργίας στο νησί και πιθανολογούν την διάδοσή της στο Νότιο Αιγαίο από Λήμνιoυς τεχνίτες. Η θρησκεία των Λημνίων εστιάζεται στην λατρεία του Ηφαίστου, του θεού της φωτιάς και της μεταλλουργίας και των Καβείρων που λατρεύονταν ως θεοί της θάλασσας, της γονιμότητας και του αμπελιού. Η ανακάλυψη της φωτιάς από τους πρώτους κατοίκους του νησιού αναβίωνε κάθε χρόνο με την τελετή της Πυρφoρίας η οποία περιλάμβανε το σβήσιμο κάθε φωτιάς στο νησί για εννέα ημέρες, μέχρι το πλοίο να φέρει από την Δήλo την ιερή φλόγα. Κατά την περίοδο του Τρωικού πολέμου, τον 12ο – 13ο αιώνα στο νησί κατοικούν οι Μινύες με βασιλιά τον Εύηνο και πρωτεύουσα τη Μύρινα.

Τα κλασικά χρόνια η Λήμνος κατακτήθηκε από τους Πέρσες (512π.Χ.) Μετά από τους περσικούς πολέμους η Λήμνος πέρασε στην εξουσία των Αθηναίων, οι οποίοι έδιωξαν την περσική φρουρά κι εγκατέστησαν τους πρώτους εποίκους. Το 477 το νησί έγινε μέλος της αθηναϊκής συμμαχίας και συμμετείχε στα έξοδα συντήρησης του συμμαχικού στόλου. Από τα μέσα του 5ου αιώνα εγκαταστάθηκαν στη Λήμνο πλήθος Αθηναίων κληρούχων, καθώς και αθηναϊκή φρουρά και ίδρυσαν δύο μεγάλες πόλεις, τη Μύρινα και την Ηφαιστεία γι αυτό η Λήμνος αποκαλούνταν Δίπολις. Στη βορειοανατολική Λήμνο έχουν έρθει στο φως με ανασκαφές τα ερείπια της αρχαίας πόλης της Ηφαιστείας με κυριότερο εύρημα το αρχαίο θέατρο της πόλης. Από τον 4ο αιώνα υπήρχαν στο νησί: Βουλή, Συνέλευση και γενικά πολιτικοί θεσμοί ανάλογοι με εκείνους της μητρόπολης Αθήνας.

Κατά τους 4ο και 3ο αιώνες το νησί δέχτηκε δεκάδες επιδρομείς και περνά υπό τον έλεγχο των εκάστoτε κυρίαρχων του Ελλαδικού χώρου (Μακεδόνες, Βυζάντιους, Ρωμαίους).

Το 196 οι Ρωμαίοι κυριαρχούν στον ελληνικό χώρο και κηρύσσουν τη Λήμνο ελεύθερη να εφαρμόζει τους δικούς της νόμους, αλλά με την υποχρέωση να δεχτεί ρωμαϊκή φρουρά. Τελικά, το 166 παραχωρούν τη διοίκηση της στους Αθηναίους, η οποία διαρκεί ως τα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ., Τη χαριστική βολή στην κλασική Λήμνο φαίνεται πως έδωσαν οι βαρβαρικές ορδές των Γότθων και των Ερούλων, οι οποίοι λεηλάτησαν το νησί το 268 μ.Χ.

Στους Βυζαντινούς χρόνους η Λήμνος διατηρεί στενούς δεσμούς με την Κωνσταντινούπολη και αποτελεί τόπο καταφυγίου ή εξορίας σημαντικών ηγεμονικών οικογενειών της αυτοκρατορίας, γεγονός που υποδηλώνεται και από την έντονη παρουσία βυζαντινών ονομάτων μέχρι σήμερα. Σημαντικές είναι επίσης οι σχέσεις του νησιού με τα Μοναστήρια του Αγίου Όρους στα οποία παραχωρούνται «μετόχια» ως δωρεές των αυτοκρατόρων. Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους η Λήμνος δέχεται συνεχείς πειρατικές επιδρομές, και λεηλατείται το 900 μ.Χ. από τους Άραβες Η Βυζαντινή κυριαρχία διακόπηκε πολλές φορές από τους Σαρακηνούς, τους Ενετούς, και τους Γενουάτες. Οι κάτοικοι της Λήμνου αντιστάθηκαν σθεναρά στις επιθέσεις των Τούρκων, με αποκορύφωμα τη μάχη του Κότσινα και τα ηρωικά κατορθώματα της Μαρούλας το 1475, με αποτέλεσμα να μην κατακτηθούν ποτέ από τους Τούρκους, στους οποίους το νησί τελικά παραχωρήθηκε από τους Βενετούς το 1479.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας το νησί περνάει σε παρακμή. Το 1770, η αποτυχία κατάληψης του νησιού από τα ρωσικά στρατεύματα, και το μένος που εκδήλωσαν οι Τούρκοι ανάγκασε πολλούς κατοίκους να το εγκαταλείψουν. Η επανάσταση του 1821 βρίσκει πολλούς Λημνιούς να αγωνίζονται για την απελευθέρωση της χώρας, αλλά το ίδιο το νησί λόγω της θέσης του κοντά στην Πόλη, δεν επαναστατεί. Η απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό ήρθε στις 8 Οκτωβρίου 1912 από τον ελληνικό στόλο με επικεφαλής το Ναύαρχο Κουντουριώτη που δημιούργησε στο νησί ναύσταθμο για να ελέγχει τα Στενά. Ο κόλπος του Mούδρου θ' αποτελέσει το ασφαλές ορμητήριο των συμμαχικών δυνάμεων για την εκστρατεία της Kαλλίπολης και στη Λήμνο θα ταφούν χιλιάδες θύματα της αιματηρής αποτυχίας.

Κατά τη διάρκεια του Α’ παγκοσμίου πολέμου η Λήμνος έγινε Αγγλική βάση και ο κόλπος του Μούδρου έγινε ναύσταθμος του αγγλικού στόλου. Στις 31 Οκτωβρίου 1918, στο Μούδρο συνομολογήθηκε μεταξύ των Συμμαχικών δυνάμεων και της Τουρκίας, συνθήκη ανακωχής, που σήμανε ουσιαστικά τη λήξη του αιματηρού πολέμου. Μετά την καταστροφή του 1922 έγινε τόπος υποδοχής και περίθαλψης χιλιάδων προσφύγων από τα χώματα της Ιωνίας. Οριστική λύση θα δώσει η Συνθήκη της Λοζάνης (1923) με την οποία αναγνωρίζεται η ελληνική κυριαρχία στο νησί. Κατά το Β’ Παγκόσμιο πόλεμο η Λήμνος περιέρχεται σε Γερμανική κατοχή μέχρι τις 16 Οκτωβρίου 1944.

Κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου, η Λήμνος χρησιμοποιείται ως τόπος εξορίας. Οι συνθήκες διαβίωσης στο νησί προκάλεσαν μαζική μετανάστευση τόσο προς το εσωτερικό της χώρας, όσο και προς το εξωτερικό κυρίως προς Αυστραλία, Η.Π.Α. Νότια Αφρική και Καναδά.

Λοιπές πληροφορίες για το νησί της Λήμνου